أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

330

قانون ( فارسى )

ذكر خواهيم كرد . در حالت ابتلا به بيمارى يرقان زرد ، اكثرا نبض كوچك و كم‌نيرو است ؛ امّا كم‌نيرويى بسيار شديد نيست زيرا مادهء زهره در بيمارى يرقان زرد ، سبك و گرم است . نبض كه در بيمارى يرقان زرد اكثرا كوچك است سخت هم هست ؛ يعنى كوچك و سخت است . سختى از اثر خشك‌مزاجى شديد است . و اين نبض كوچك و سخت زياد سريع نيست زيرا از اثر سوء مزاج ، نيروى جسمى بيمار چندان بر مرام نيست كه نبضش سريع بزند . اكثرا بيمار يرقان زرد ، عرق زرد دارد . فصل پنجم نشانيهاى يرقان سياه اگر بيمارى يرقان سياه تنها از طحال منشأ داشته باشد ، از نشانيهاى زير نمايان است : 1 - يرقان سياه دنباله‌رو يرقان زرد نباشد . يعنى يرقان زرد تبديل به يرقان سياه نشده باشد ؛ زيرا هيچ‌وقت يرقان زرد نشانى از طحال ندارد . - ممكن است يرقانى كه از كبد منشأ گرفته يرقان سياه باشد . چگونه بدانيم كه از كبد است يا از طحال ؟ - از نشانيهاى 2 و 3 ، مشخص مىشود : 2 - يرقانى كه از طحال منشأ گرفته باشد سياه‌تر از آن است كه از كبد رخ داده باشد . 3 - يرقان طحالى سخت شدن و بزرگتر شدن طحال و درد طحال را همراه دارد ، كه اين درد در پهلوى چپ احساس مىشود . 4 - در يرقان سياه زادهء طحال مدفوع و بول سياهرنگ مىشوند . 5 - ممكن است در مدفوع دردى و لايهء سياهرنگ به چشم بخورد ، كه اين خود دليل قاطع بر وجود يرقان سياه طحالى است . 6 - ممكن است يرقان سياه طحالى باشد امّا بول تغيير نكند ؛ اين در شرايطى است كه كبد آسيبى نديده باشد يعنى آسيبى كه از طحال منشأ دارد ، بيش از حدّ و به افراط به كبد نرسيده و تأثير بر كبد نگذاشته باشد . سلامت كبد در اين حالت دليل بر آن است كه يرقان طحالى است . 7 - در يرقان طحالى ممكن است مراق كش داده شود و به درد آيد و احساس سنگينى در مراق رخ دهد . 8 - در حالت يرقان سياه طحالى اكثرا شكم بيمار قبض است ؛ گفتيم اكثرا ، يعنى شايد گاهى شكم نرم باشد . 9 - در حالت يرقان سياه طحالى هضم خوراك بد است و قرقر شكم معركه مىكند . 10 - در يرقان طحالى نفس پليد است ؛ بيمار بدون هيچ سببى اندوهگين و خيالاتى است . 11 - ممكن است در حالت يرقان سياه طحالى عرق سياه از بدن بيمار بتراود .